صحبت های مغاره نشینان / مصطفی عمرزی

صحبت های مغاره نشینان

(معرفی کتاب)

مصطفی عمرزی

در سال 1388 شمسی، با چاپ کتاب «صحبت های مغاره نشینان»، تجربه ام در نگارش طنز را آزمودم. این کتاب، هرچند کوچک بود و ناگزیر بودیم برای آن که در اندازه ی کتاب پذیرفته شود، چند جلد آن را یک جا تقدیم کنیم، کار متفاوت با یافت سوژه های نو می شود.

 تا جایی که من می دانم، طنز نویسی افغانی بیشتر با ساخت سمبول و نماد ها، در پی اصلاح بوده است. طنز افغانی با ردیف نام ها و القابی که اکثراٌ اوصاف ریشخندآمیز اند،  درگیر محیط مامور دولت، رشوت، شاروالی و امور اجتماعی می شود.

با پایان سلطنت (1352) و آغاز حاکمیت های جمهوری و کمونیستی (1357)، اختناق و سانسور، محدویت هایی بودند که می توانستند طنز را فرصت دهند چنان چه ماهیت این پدیده ی ادبی- ژورنالیستیک است، با ظاهر خندان، اما باطن انتقادی، اصلاحات بیاورد، اما شدت سانسور و توجه بر این که حاصل کار طنزپردازان افغان، در رژیم های ایدیالوژیک ریاست جمهوری و رفقای چپی که با خشونت، مخالف را تنبیه می کردند و نبود زمینه های وسیع نشر که با انحصار دولتی، سد می شدند، هنر طنزپردازی افغانی را محدود و از همه بدتر، با اعتقاد به دگم و کلیشه های نصاب و دست اندرکارانی که گویا همه چیز اند و فقط مُهر آنان می توانست آفرینش ها و توانایی های فطری را اهم سازد، در جایی قرار می دهد که نمی توان بر نقش رسالت آمیز این ژانر در دهه های پسین افغانستان، بحث های مهم داشت.

به تعبیر من، طنز یا «شوخی جدی»، در بررسی تاریخی آشکار می کند در زمینه های مقید، بهتر بوده است. هرازگاهی که فضای بیان باز باشد، کاربرد آن با بیان آزاد، از ماهیت می افتد و شبیه فکاهی می شود.

با توجه به این که بستری نیست که تابو نداشته باشد و زمانی که بیان یا نقد آزاد وافر شد، معافیت می دهد، طنز می تواند با وصف سُخره نیز متخلف را دچار زیان اجتماعی سازد. به این اساس، خلافکار با رعایت آن چه شان او را در اجتماع، پایین خواهد آورد، اگر نه به تمام که ممکن و معقول نیست، با اجتناب از ظاهر بسیار بدآموز، ریاضت می کشد.

کتاب «صحبت های مغاره نشینان» را با افزودی، در نوبت دوم منتشر می کنم. از دوستانی که چند سال قبل لطف کرده بودند «با این کتاب، طنز نو یافته اند»، در امر تشویق ام برای چاپ دوباره، سپاسگزارم.

یادآوری:

ناشر کتاب «صحبت های مغاره نشینان»: دانش خپرندويه ټولنه (انجمن نشر دانش).

محل پخش و فروش: کتاب فروشی دانش؛ سالنگ وات- کابل.

Categories: صفحه دري,مصطفی عمرزی,نوی کتابونه او چاپي اثار

خپل نظر ولیکۍ

Your email address will not be published.