روایت آغاز کشتار / مصطفی عمرزی

روایت آغاز کشتار

(معرفی مستند نارویژی فیر های کابل)

مصطفی عمرزی

کشف محل دفن شهید محمد داوود و 17 تن اعضای خانواده ی او، از خبر های تاثرآور بود. به فاصله ی یک روز، اولین رییس جمهور افغانستان از کرسی قدرت به وادی خفته گان، سقوط می کند.

اجساد و لباس های پوسیده ی 17 تن اعضای خانواده ی شهید محمد داوود، حقیقت هزاران افغان دیگر اند که عیان و نهان در گورستان های افغانستان خفته اند. مقام اول کشور، نگرانی دایم بود که چه گونه یکی از دوست داران این مملکت، به فاصله ی یک روز، در عمق تاریخ، فراموش می شود؟

سقوط رفقا، سقوط برادران اخوانی و بالاخره سقوط طالبان، روی بنای سستی رونما شدند که انقلابیون احساساتی و نادان، در توهم جامعه ی ایده آل، مسیر افغان ها را انباشته از حفره هایی کردند که در هزاران آن ها، میلیون ها تن عیان و نهان خفته اند.

تصاویر اجساد و گور های دسته جمعی نخستین رییس جمهور و اعضای خانواده ی او، مردم را در تاثر خموش فرو بردند. من نیز با تماشای این حادثه، از فراز تاریخ و تحلیل سیاسی آن گذشتم.

 حس عاطفی همنوع و هموطن برای افرادی که با اعتماد مردم در راس مملکت قرار داشتند، در حضیض گور هایی که باید بیش از سه دهه پنهان می ماندند، حرص قدرت را منتفی می کند. اجساد و لباس های پوسیده به فاصله ی یک روز از مقام اول زنده گی مردم در فراموشخانه ای طرد شدند که تا سی سال، حتی دعاگو نداشت.

تصاویر غم انگیز، اما شرح حادثه ی هولناک شب و روزی بود که طی آن، 17 تن از اعضای خانواده ی رییس جمهور افغانستان به نوبت جان دادند تا با آغاز این تراژیدی، میلیون ها افغان دیگر نیز قربانی دهند.

مستند نارویژی «فیر های کابل»، تاریخ را باز می کند. در این مستند، دو روز غم انگیز خانواده ی شهید محمد داوود، مردم را با واکاوی گذشته مواجه می کنند. بازسازی صحنه های غم انگیز، منابع زنده (افراد و اشخاص) و شناسایی عواملی که فاجعه آفریدند، در نخست، بیننده را وارد قضیه ای می کنند که یک موضوع تاریخی است؛ اما جنبه های جنایی و قساوت بیش از حد خلقی و پرچمی که فقط به فکر حذف دیگران و کسب قدرت بودند، روایت دردآور میلیون ها تنی می شود که آسیب می بیینند. آنان با قتل یکی از مطرح ترین چهره های سیاسی افغان ها، افغانستان را با گذشته ای نابود کردند که چهل سال پس از آن فاجعه، اهم ترین مساله ی سیاسی افغان ها، تامین رابطه میان افغانستان کنونی و پیش از هفت ثور شده است.

رژیم کودتایی با فاجعه ی هشت ثور و بالاخره درگیری های گسترده ی داخلی، اکثراً با تداخل بیرونی، از گونه ی رویداد هایی به شمار می رود که فقط ابعاد داخلی نداشت. دست دراز بیگانه در مقدرات مردم ما به جایی رسید که در هیاهوی چهار دهه بحران، از حکومت رفقا تا مدعای برادران اخوانی، در هیچ جا، حضور بیگانه مکتوم نمی ماند.

بازسازی فاجعه ی هولناک قتل نخستین رییس جمهور افغانستان، اگر جنبه ی هنری نیز داشته باشد، به اهمیت بررسی دوسیه هایی منجر می شود که بازیابی، بازنگری و انجام آن ها، آرزوی میلیون ها افغان است.

در مستند نارویژی «فیر های کابل»، مستندسازان نارویژی با استعانت افغان ها، گوشه ای از تاریخی را گشوده اند که در بُعدی، فقط برهه ای از تاریخ است، اما برای ما، ابعاد گذشته ای را می گشاید که تدقیق آن ها، درک واقعیت های تلخ سال های بحران می شود.

بازمانده گان خانواده ی شهید داوود، زهرا غازی، توران آصفی و هما داوود، از متن و پیامد فاجعه ی قتل عام می گویند. عبدالولی باز، برادر یاور نخستین رییس جمهور، شهنواز تنی، عبدالرحمن، پاچا میر و امام الدین (متهم به قتل داوود خان)، متباقی راویان افغان مستند «فیر های کابل» اند.

شماری از اعضای حزب خلق، مشهور به خلقی و پرچمی که توهم کمونیسم و سوسیالیسم داشتند، سال ها پس از فجایع حکومت کمونیستی، در کشور های غربی به آسوده گی   زنده گی می کنند.

جنرال امام الدین که نقش کلیدی در قتل شهید محمد داوود داشت در سرجنبان هایی که هراس او از بازخوانی یک فاجعه است، اهمیت مستند «فیر های کابل» را بیشتر می کند. اینان با فرار از جهنمی که در ساخت آن، وفاداری کرده اند، از عذاب وجدان فرار می کنند.

 توضحیات و اعترافات جنرال امام الدین، هنگامی که مراسم تشییع جنازه ی شهید محمد داوود را می بیند، بیننده ی مستند «فیر های کابل» را ذهنیت می دهد که آیا پایان آسوده گی های جنایتکاران، فرا نرسیده است؟

اجتماعات جنایتکاران خلقی و پرچمی که از کارنامه ی سیاه مجاهدین و ملایان سود می برند، نبایست ما را غافل کنند. مستند «فیر های کابل»، بازسازی هنری یک فاجعه ی تاریخی افغانستان نیز است، اما با این ذهنیت توام می شود که برخورد عاطفی ما از منظر مقایسه ی 7 و 8، بار دیگر به افرادی مجال می دهد که در پیش ساخت فجایع پس از کودتای هفت ثور، تعهد داده بودند.

عوامل کمونیست با شعار ها و ادبیات سخیف دوران ذلت، روی گورستان هایی ظاهر می شوند که در گونه های مختلف روایت تاریخی، نقش قدوم آنان در هلاکت و بربادی مردم از ارگ آغاز و تا استحاله در میان مجاهدین و مجاهلین، به حکومت وحدت ملی می رسد. ریشه یابی جنایات هولناکی که با هفت ثور آغاز شدند، نکته های عطف مستند «فیر های کابل» است.

سال ها پس از قتل عام خانواده ی شهید محمد داوود، اما شانس ریاست او، آنان را از خاک بیرون می کند و با احترام درخور به خاک می سپارد، اما حس من از مستند نارویژی به این ذهنیت می رسد:

آن افغان های قربانی که رییس و زعیم نبودند، چند سال، چند دهه یا چند قرن نهان خواهند ماند تا حب بشری کسانی با یافت آنان به کرامت انسانی ارج بگذارد؟

مستند «فیر های کابل» با هزینه ی ششصد هزار دالر امریکایی گروهی از فلم سازان و محققان نارویژی، روی دوسیه ای عطف تاریخی شده است که فقط روی اصل بشری استمرار می یابد، اما از کودتای نحس هفت ثور تا تجارت های سیاسی کنونی، میلیارد ها دالری هدر رفته اند که سهم مردم ما از آن ها، تعدی، بربادی، نابودی و ویرانی بود.

در روایت آغاز کشتار افغان ها، تاثر محتوای فلم، به حس افغانی گره می خورد که از سرزمین سوخته هجرت می کند. محمد طارق بزگر، صدای هجرت و جهاد افغان ها در بازخوانی و بازیابی یک گوشه ی خونین تاریخ معاصر افغانستان در مستند نارویژی، حس عاطفی «هموطن» را برانگیخته است.

شرح تصاویر:

افراد، اشخاص، محلات دفن، اجساد خانواده ی شهید محمد داوود، زمینه های کنونی و تاریخی مستند نارویژی «فیر های کابل».

یادآوری:

از طریق لینک زیر، فلم مستند «فیر های کابل» را تماشا کنید!

https://tv.nrk.no/serie/brennpunkt/OAUA11001609/15-09-2009?fbclid=IwAR1EcsBBBzdXZyt5uOVTBPoJRdRdM5tvQDEJYDiNrT_QvUjRXY6O8PvESsQ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

Categories: سینما او فلم,صفحه دري,غوره شوې لیکنې,کالمونه,مصطفی عمرزی,مقالې-روانې چارې /ټولنیزې/ سیاسي

Tags: ,

خپل نظر ولیکۍ

Your email address will not be published.