هغه فکتورونه چې د نړۍ اقتصاد ته وده کوي

لیکوال ژباړن  : ډاکترمحمدنواب ویساند

۱ ــ جغرافیائي  فکتورونه : اومه مواد او د خاورې موسمي حالت؛

۲ ــ د تولیدونکو ځواکونو وده :   چې په پراختیا کې یې  د بېلابېلو هیوادونو د  تولیدي  شرکتونو  همکاری رول  لوبوي . ترټولو  د صنایع  په هغه سکتورونو کې پراخه شوې ،  په کومو کې  چې  د لوړې کچې ځانګړتیاوې (تخصص ) شتون لري : د  موټرو، الوتکو ، راکټونو  او دې ته  ورته  د نوروشیانو جوړونه  ؛

۳ ــ  علمي ـــ تخنیکي  پرمختګ :   د علم  او تکنالوژۍ   ( scientific and technological progress  )   خورا چټک پرمختګ د هېوادونو ترمنځ د علمي او تخنیکي همکاریو پرمختګ ته وده ورکوي ؛

۴ ــ بهرنۍ سوداګري  :  نړیواله سوداګړي  به د کار  نړیوال وېش پر بنسټ  د مصنوعاتود تولیدونکو  بیلابیلو هیوادونو ترمنځ د اړیکو یوه بڼه  وي . د بهرنۍ سوداګرۍ  فعالیت ( foreign trade activity  )  یا FTA د توکو یا تولیداتود تخصص له مخې  په لاندې ډول دي : د بشپړ شوو محصولاتو  سوداګري ، د ماشینونو او تجهیزاتو سوداګري ، د اومو موادو او خدماتو تجارت ؛

۵ ــ د لویو وچو ترمنخ  د ترانسپورتي  وسایطو پراختیا  :  د هیوادونو او لویو وچو  تر منځ د توکو(بار)  لېږد رالېږد  د سمندرنو، سیندونو، ریل پټلیو، سړکونو، هوا، پایپ لاینونو  او داسې نوروترانسپورتي لارو اوهمدارنګه د بریښنا  لیږدونکو وسایلوپه مټ  ترسره کیږي .   د ترانسپورت دنوییو وسایلو رامنځ  کېدل، د ټرانسپورت دتکنالوژۍ  پرمختګ  او د بارولو او ښکته کولو د سایلو جوړول د بهرنیو ملکونو تر منځ  د بهرني سوداګریزو اړیکو په پراختیا کې مرسته کوي؛

۶ ــ د نړیوالو اړیکو د وسیلو پراختیا :  د بهرنیو سوداګریزو اړیکو په ډګر کې یوبل لومړیتوب لرونکي  لوری  ــ  د مالوماتو او اړېکو د عصري سستمنونود رامنځته کولو پر بنسټ، د مالوماتو سمبالښت، چټکتیا، ساتل  اود لېږد چمتو کول او همدارنګه د سوداګریزو معاملو اغیزمنتیا ده  ؛

۷ــ د پانګې  صادرولو او واردولو ته لېوالتیا  :  په یو هیواد کې دملي مالي دوران څخه د پانګې د یوې برخې اخیستل اوپه بل هیواد کې د تولید په پروسه  اویا په نورو برخو کې  په کارولو سره په توکو یا دپیسوپه بڼه اړونوته د پانګې فعال  بهیر  وای ؛

۸ ــ د کاري ځواک مهاجرت    :  د ټیټې کچې پراختیا لرونکو هیوادونو څخه  کاري ځواک  د  لوړې کچې پراختیا لرونکو هیوادونو ته حرکت لري . نو ځکه  د بهرني کاري ځواک کارونه  د نړیوال اقتصاد د عادي فعالیتونو یو مهم عنصر بلل شوی دی ؛

۹ ــ دانتګرېشن پروسې :  د انتګرېشن بېلابېلو ډولونو لکه  EU  (اروپایي ټولنه)، NAFTA (د شمالي امریکا د ازاد تجارت تړون)، MERCOSUR (لاتینې امریکا) ، APEC (آسیا-پیسیفیک اقتصادي همکارۍ) منځ ته راتلل ددې بهیر د برخه والو هیوادونو ترمنځ د پانګونې او تولید  نړیوال کولو ته  شرایط رامنځته کوي؛

۱۰ــ د سیمه ایزو (څوملیتي)  شرکتونو جوړول  ( transnational corporations (TNCs)) :  د TNCs کاري فعالیت  په بېلابېلو هیوادونو کې د فرعي څانګو د جوړولو له لارې ترسره کیږي . TNC به د  کارنړیوال وېش ( International division of labor )  کې دیو فعال ګډون کوونکی په توګه  د هغې په پراختیا کې به مرسته  کوي ؛

۱۱ــ د نړیوالو اقتصادي سازمانونو فعالیتونه :  زیات شمېر نړیوال سازمانونه په ټوله  کې   لکه څنګه چې د نړیوال اقتصاد لپاره  ، همدا شان  د ځانګړي هیواد لپاره ډېر ارزښت لري  .  ملګري ملتونه  او دغه واحدونه په سیاسي، ټولنیز- اقتصادي، بشري، علمي ــ تخنیکي، نظامي اود چاپیریال په مسائلو کې  پراخ  نړیوال پروګرامونه ترسره کوي . او د سوداګرۍ نړیوال سازمان (World Trade Organization) بیا د غړیو هېوادونو ترمنځ نړیواله سوداګري  تنظیموي .  د ژباړې پای

Categories: بېلابېلې مقالې

خپل نظر ولیکۍ

Your email address will not be published.